Państwo na s – lista krajów na tę literę

Państwa na literę S to jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych grup w alfabetycznych zestawieniach geograficznych – od mikroskopijnego San Marino po Stany Zjednoczone. W polskim nazewnictwie do tej kategorii zalicza się kilkanaście suwerennych krajów, ale po angielsku dochodzą jeszcze takie nazwy jak Spain, Sweden czy Switzerland. W tym artykule podpowiemy, jak rozumieć takie listy, czym różnią się polskie i obce wersje językowe oraz które państwa na S warto znać do gry Państwa-Miasta.

Ile jest państw na literę S i od czego to zależy?

Odpowiedź na pozornie proste pytanie o liczbę krajów na S wcale nie jest jednoznaczna. Wiele zależy od przyjętego języka, bo polska litera S to nie to samo co angielska litera S. W polszczyźnie Słowacja zaczyna się od „Sł”, a Szwecja od „Sz” – w obu przypadkach są to dwuznaki, które w alfabetycznym porządku traktuje się jako osobne ciągi znaków. Tymczasem w języku angielskim Slovakia i Sweden rozpoczynają się od pojedynczego znaku S.

Drugim problemem jest definicja samego państwa. W powszechnym rozumieniu chodzi zwykle o suwerenne kraje uznawane międzynarodowo, ale w grach i quizach często dopuszcza się również terytoria zależne, państwa częściowo uznane albo krainy historyczne. Właśnie dlatego na różnych listach pojawiają się takie pozycje jak Szkocja, Sahara Zachodnia czy Somaliland, choć formalnie nie są one pełnoprawnymi członkami Organizacji Narodów Zjednoczonych.

W praktyce najbezpieczniej jest przyjąć zasadę stosowaną w polskich podręcznikach geografii – bierzemy pod uwagę oficjalne polskie nazwy państw powszechnie uznawanych. Taka lista będzie krótsza niż angielska, ale za to spójna i łatwa do obronienia podczas szkolnej krzyżówki lub rodzinnej rozgrywki.

Państwa na S w języku polskim – zestawienie z danymi

Poniższa tabela zbiera suwerenne państwa, których polskie nazwy zaczynają się od litery S. Dane o liczbie ludności mają charakter szacunkowy i mogą się nieznacznie różnić w zależności od źródła, dlatego traktuj je poglądowo.

Do tej grupy warto doliczyć także kilka terytoriów o nieuregulowanym statusie międzynarodowym lub zależnych, które w luźnych rozmowach bywają traktowane jak kraje. Należą do nich między innymi Sahara Zachodnia, Somaliland, Szkocja, Saint-Pierre i Miquelon oraz Sint Maarten. Ich obecność na liście zależy wyłącznie od zasad przyjętych przed rozpoczęciem gry lub quizu.

Jak państwa na S rozkładają się na kontynentach?

Patrząc na mapę, łatwo zauważyć, że litera S nie tworzy żadnego zwartego bloku terytorialnego. Krajów tych nie łączy wspólne sąsiedztwo ani jedna strefa klimatyczna – są rozrzucone po całym świecie, a jedynym łącznikiem pozostaje pierwsza litera nazwy. Mimo to można pokusić się o kilka geograficznych obserwacji.

Najwięcej państw na S leży w Afryce. Aż siedem z nich to suwerenne kraje afrykańskie: Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, Sudan, Sudan Południowy oraz Eswatini, które dawniej nazywało się Suazi i w starszych spisach nadal bywa wykazywane pod literą S. Tak liczna reprezentacja kontynentu afrykańskiego jest przypadkowa, ale dobrze obrazuje, jak alfabetyczne kategorie potrafią połączyć skrajnie różne organizmy państwowe – od stabilnego Senegalu po pogrążoną w długotrwałym konflikcie Somalię.

Europa i jej mikroskopijne wyjątki

W Europie na literę S zaczyna się sześć powszechnie uznawanych państw: San Marino, Serbia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria i Szwecja. Najmniejsze z nich – San Marino – zajmuje powierzchnię zaledwie 61 km², co czyni je jednym z najmniejszych suwerennych krajów świata. Jednocześnie ta enklawa uważana jest za najstarszą republikę globu, z tradycją sięgającą 301 roku.

Serbia, Słowacja i Słowenia to z kolei państwa, które powstały w wyniku rozpadu większych federacji – Jugosławii i Czechosłowacji. Ich obecność na liście pokazuje, jak zmiany granic politycznych bezpośrednio wpływają na to, ile nazw państw rozpoczyna się od danej litery. Szwajcaria i Szwecja, choć obie położone w Europie, reprezentują zupełnie inne modele ustrojowe i gospodarcze.

Ameryki – od karaibskich wysp po Stany Zjednoczone

W Ameryce Północnej i Południowej znajduje się kilka państw na S, a ich skala jest wyjątkowo rozpięta. Po jednej stronie mamy Stany Zjednoczone, których powierzchnia przekracza 9,3 mln km² i które pod względem liczby ludności zdecydowanie dominują w tej kategorii – szacunkowa liczba mieszkańców USA sięga 345 mln. Po drugiej stronie leżą maleńkie karaibskie wyspy, takie jak Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia oraz Saint Vincent i Grenadyny, z których każde zamieszkuje mniej niż 200 tys. osób.

Do tego dochodzi Surinam na kontynencie południowoamerykańskim – dawna kolonia holenderska, która wyróżnia się na tle hiszpańsko- i portugalskojęzycznej Ameryki Południowej. Salwador z kolei reprezentuje Amerykę Centralną i jest jednym z najgęściej zaludnionych krajów regionu. Tak duże zróżnicowanie sprawia, że kategoria „państwa na S” obejmuje jednocześnie globalne mocarstwo, mikroskopijne raje podatkowe i kraje o burzliwej historii społecznej.

Azja i Oceania

W Azji na literę S zaczynają się przede wszystkim Singapur, Sri Lanka oraz Syria. Singapur to przykład miasta-państwa o niezwykle wysokim wskaźniku PKB per capita i jednej z największych gęstości zaludnienia na świecie. Sri Lanka, położona na wyspie na Oceanie Indyjskim, zmagała się przez dekady z konfliktem wewnętrznym, natomiast Syria jest dziś kojarzona głównie z tragiczną wojną domową, która doprowadziła do ogromnego kryzysu humanitarnego.

Oceanię reprezentuje Samoa – niewielkie wyspiarskie państwo na Pacyfiku, którego stolicą jest Apia. Pod względem liczby ludności Samoa należy do najmniejszych suwerennych krajów w zestawieniu, ale formalnie ma taki sam status w prawie międzynarodowym jak Stany Zjednoczone czy Singapur. Ta równość statusów, mimo ogromnych różnic skali, bywa zaskakująca dla osób uczących się geografii.

Dlaczego po angielsku lista państw na S jest dłuższa?

Różnice językowe potrafią całkowicie zmienić wynik alfabetycznego liczenia. W języku angielskim do grupy państw na S dochodzą między innymi Spain (Hiszpania), Sweden (Szwecja), Switzerland (Szwajcaria), Saudi Arabia (Arabia Saudyjska) czy South Africa (Południowa Afryka). W polskim nazewnictwie te same kraje zaczynają się od liter H, Sz, A lub P i dlatego znikają z listy. Z drugiej strony polskie „Słowacja” po angielsku to Slovakia – nadal na S, ale już w innym porządku alfabetycznym.

Warto też pamiętać o zmianach nazw własnych. Eswatini do 2018 roku funkcjonowało w angielskim jako Swaziland, co klasyfikowało je jako kraj na S w wielu międzynarodowych bazach danych. Po zmianie oficjalnej nazwy przesunęło się na literę E. Podobnie historyczna nazwa Tajlandii – Siam – mogłaby teoretycznie pojawiać się na starych listach państw na S, choć dziś ma już wyłącznie znaczenie historyczne.

To, co w polskiej wersji językowej zaczyna się od „Sz” lub „Sł”, w angielskim często wchodzi do zbioru nazw na zwykłe „S” – dlatego przed grą zawsze warto ustalić, czy używamy nazw polskich, angielskich, czy też obu jednocześnie.

Jak wykorzystać listę państw na S w grze Państwa-Miasta?

Znajomość rzadziej spotykanych nazw daje realną przewagę, zwłaszcza gdy gracze wymieniają już tylko najpopularniejsze kraje. Zamiast ograniczać się do Słowacji, Serbii czy Stanów Zjednoczonych, możesz sięgnąć po mniej oczywiste odpowiedzi, które często przesądzają o zwycięstwie. Warto przygotować sobie kilka łatwych do zapamiętania zestawień.

Przykładowo, wśród karaibskich państw na S znajdziesz trzy nazwy rozpoczynające się od „Saint”:

• Saint Kitts i Nevis,
• Saint Lucia,
• Saint Vincent i Grenadyny.

W Afryce z kolei przydatne mogą być pary krajów o podobnych nazwach, które łatwo pomylić, ale dzięki temu szybciej zapadają w pamięć. Sudan i Sudan Południowy to dwa odrębne państwa, które powstały po podziale w 2011 roku. Somalia i Seszele również zaczynają się na S, ale dzieli je ogromna odległość geograficzna. Takie grupowanie tematyczne działa lepiej niż mechaniczne wkuwanie alfabetycznej listy.

Dobrym pomysłem jest też ustalenie przed rozgrywką, czy dopuszczacie nazwy skrócone i potoczne. Na przykład Stany Zjednoczone bywają zapisywane jako USA, co w praktyce przenosi je na literę U, mimo że polska nazwa rozwinięta zaczyna się od S. Podobnie Szwajcaria w formie przymiotnikowej pojawia się jako „szwajcarski”, ale to już nie jest nazwa własna państwa. Jasne reguły eliminują spory i sprawiają, że gra przebiega płynniej.

Najważniejsze ciekawostki o państwach na literę S

Alfabetyczne listy państw rzadko bywają same w sobie pasjonujące, ale kryją w sobie kilka naprawdę interesujących faktów. Nie chodzi tu wyłącznie o suche dane statystyczne – część z tych informacji może zaskoczyć nawet osoby całkiem dobrze orientujące się w geografii politycznej. Oto kilka wybranych ciekawostek, które pomagają zapamiętać konkretne kraje.

Szwajcaria słynie przede wszystkim z zegarków, bankowości i czekolady, ale ma też najdłuższy tunel kolejowy świata – tunel bazowy pod Przełęczą Świętego Gotarda mierzy 57 km. Z kolei Szwecja może pochwalić się największą liczbą wysp na świecie, szacowaną na około 267 tysięcy. Te dwa europejskie państwa, choć oba zaczynają się w polskim od dwuznaku „Sz”, często bywają mylone ze sobą przez obcokrajowców.

Zupełnie inny charakter ma Sudan Południowy, które jest najmłodszym państwem świata – ogłosiło niepodległość w 2011 roku po trwającej dekady wojnie domowej. Z kolei San Marino uchodzi za najstarszą republikę globu, założoną w 301 roku, co tworzy wyjątkową parę przeciwstawnych rekordzistów w obrębie jednej litery. Singapur natomiast, mimo że jego powierzchnia wynosi zaledwie około 692 km², należy do najbogatszych krajów świata pod względem PKB na mieszkańca.

Wśród państw na S znajdziemy również rekordzistę pod względem powierzchni. Stany Zjednoczone zajmują obszar przekraczający 9,3 mln km², co daje im miejsce w ścisłej czołówce największych krajów globu. Na przeciwległym biegunie leży San Marino z powierzchnią 61 km² i Surinam, który jako dawna kolonia holenderska jest jedynym państwem Ameryki Południowej z językiem niderlandzkim jako urzędowym.